Modern web dünyasında bir web sitesini manuel olarak yönetmek artık imkansız hale gelmiştir. Binlerce veritabanı sorgusu, yedeklemeler, e-posta gönderimleri ve sistem güncellemeleri arka planda kusursuz bir işleyiş gerektirir. İşte tam bu noktada, dijital dünyanın "gizli kahramanı" olan Cron Job devreye girer. Bir SEO uzmanı veya web geliştiricisi olarak, sitenizin performansını maksimize etmek ve teknik SEO hatalarını minimize etmek istiyorsanız, Cron Job mantığını profesyonel düzeyde kavramanız gerekir. Seojen.com olarak hazırladığımız bu makalede, otomasyonun kalbine ineceğiz.
Cron Job, zamanlanmış dosyaların sunucu üzerinde otomatik olarak çalıştırılması işlemidir. Türkçe karşılığı "Zamanlanmış Görev" olan bu sistem, Linux tabanlı işletim sistemlerinde (Unix yardımcı programı) belirli bir zaman, tarih veya aralıkta komut dosyalarını yürütmek için kullanılır. Web sitenizde belirli periyotlarla tekrarlanması gereken işlemler varsa (örneğin her gece veritabanı yedeği almak), sunucu üzerinde bir cron tanımlayarak bu işlemin istediğiniz gün, saat ve dakikada insan müdahalesi olmadan çalışmasını sağlayabilirsiniz.
Bu teknoloji, tekrarlayan görevleri otomatize ederek zamanınızı daha verimli kullanmanızı sağlar. Teknik bir perspektiften bakıldığında Cron Job, sunucunun arka planında çalışan bir zamanlayıcıdır. Belirlenen görevler (cron işleri), siz bilgisayar başında olmasanız dahi sunucu tarafından sadakatle yerine getirilir. Bu durum, özellikle veri yoğunluğu yüksek olan e-ticaret siteleri veya her gün onlarca içerik paylaşan haber portalları için sistemin sağlıklı işlemesi adına hayati önem taşır.
Cron Job'un temel amacı, manuel olarak yapılması vakit alan veya unutulma riski taşıyan süreçleri otonom hale getirmektir. Web sitenizin güncel, güvenli ve performanslı kalması için arka planda sürekli çalışması gereken mekanizmaları koordine eder. Bir SEO ajansı için Cron Job, sitenin "tazelik" (freshness) sinyallerini koruyan en önemli teknik araçlardan biridir.
Cron Job'un yürüttüğü temel görevleri şu tabloda inceleyebiliriz:
| Kullanım Alanı | İşlev | Teknik Fayda |
| Yedekleme | Veritabanı ve dosyaların periyodik yedeğini alma. | Veri kaybını önler, güvenlik sağlar. |
| İçerik Zamanlama | Hazırlanan makalelerin belirlenen saatte yayına girmesi. | Düzenli içerik girişi ile SEO puanını artırır. |
| E-posta Gönderimi | Bültenlerin veya bildirimlerin sırayla gönderilmesi. | Sunucu yükünü dengeler, spama düşmeyi önler. |
| Önbellek Temizliği | Belirli aralıklarla site önbelleğinin (cache) yenilenmesi. | Site hızını ve performansını optimize eder. |
| Sistem Kontrolü | Güncellemelerin denetlenmesi ve hataların raporlanması. | Sitenin her zaman güncel kalmasını sağlar. |
Cron Job ayarı, sunucu yönetim paneliniz (cPanel, Plesk vb.) üzerinden veya komut satırı aracılığıyla gerçekleştirilir. cPanel üzerinde bu işlem “Cron Jobs” (Cron İşleri) bölümünden yapılır. Ayarlama sürecinde en kritik nokta zamanlamadır. Zamanlama yaparken 5 ana parametre kullanılır: Dakika, Saat, Gün, Ay ve Haftanın Günü.
Örneğin, "Common Settings" (Ortak Ayarlar) bölümünde özel bir seçim yapmazsanız, ayarınız varsayılan olarak dakikada bir çalışacak şekilde kurgulanabilir. Ancak hosting sağlayıcılarının limitlerine dikkat edilmelidir; bireysel hesaplarda genellikle minimum 30 dakikada bir, kurumsal hesaplarda ise 10 dakikada bir çalıştırma sınırı bulunur. Ayarları yaparken "Command" (Komut) bölümüne dosyanın tam yolunu yazmanız gerekir (Örn: php /home/user/public_html/dosya.php). Bu ayarların ardından sistem, sizin yerinize görevi belirlenen takvime göre tetikleyecektir.
Cron Job ayarlarına erişmek için genellikle web hosting yönetim panelinize giriş yapmanız gerekir. En yaygın kullanılan panel olan cPanel için http://www.alandiniz.com:2082 veya 2083 portu üzerinden giriş yaptıktan sonra, sayfanın aşağısında yer alan "Advanced" (Gelişmiş) sekmesini bulun. Burada "Cron Jobs" (Cron İşleri) simgesini göreceksiniz.
WordPress kullanıcıları için ise iki farklı erişim noktası mevcuttur. Birincisi sunucu düzeyindeki gerçek cron alanı (cPanel), ikincisi ise WordPress'in kendi içindeki WP-Cron sistemidir. WordPress içindeki görevleri yönetmek için WP Crontrol gibi eklentiler kurduğunuzda, bu ayarlara WordPress Admin panelindeki "Araçlar > Cron Olayları" sekmesinden ulaşabilirsiniz. Ancak profesyonel bir optimizasyon için sunucu düzeyindeki ayarlara erişip oradan yapılandırma yapmak, sitenizin hızı ve güvenilirliği açısından her zaman daha üstün bir yöntemdir.
Cron Job kullanmak, bir web sitesinin "akıllı" bir sistem gibi davranmasını sağlar. En büyük faydası, tekrarlayan ve sıkıcı görevleri otomatiğe bağlayarak insan hatasını ortadan kaldırmasıdır. Örneğin, her hafta binlerce pasif kullanıcıyı temizlemek veya çöp kutusundaki yorumları silmek gibi işlemler manuel yapıldığında büyük zaman kaybıdır; ancak Cron Job bunu saniyeler içinde halleder.
SEO açısından bakıldığında, içeriklerin planlanan saatte (örneğin gece 03:00'te) siz uyurken dahi yayına girmesi, sitenizin Google botları tarafından sürekli taranmasını ve "taze" (fresh) olarak etiketlenmesini sağlar. Ayrıca sunucu üzerindeki yükü dengeler; yoğun veri işleme gerektiren görevleri trafiğin en az olduğu saatlere (gece yarısı gibi) planlayarak, gündüz saatlerinde sitenizin yavaşlamasını engeller. Bu da daha iyi bir kullanıcı deneyimi (UX) ve dolayısıyla daha yüksek sıralama demektir.
WordPress dünyasında cron görevlerini yönetmenin en popüler yolu WP Crontrol eklentisidir. Bu eklenti, WordPress'in dahili WP-Cron sistemini görsel bir arayüze taşır. Eklentiyi kurup etkinleştirdikten sonra "Araçlar > Cron Olayları" sayfasına giderek, sitenizde çalışan tüm kancaları (hooks), çalışma zamanlarını ve argümanlarını listeleyebilirsiniz.
Eklenti üzerinden şu işlemleri yapabilirsiniz:
Mevcut cron görevlerini "Şimdi Çalıştır" butonuyla anında tetikleyebilirsiniz.
Görevlerin tekrarlanma sıklığını (saatlik, günlük vb.) düzenleyebilirsiniz.
"Yeni Cron Olayı Ekle" sekmesinden kendi özel görevlerinizi tanımlayabilirsiniz.
Özel Zaman Aralıkları: "Ayarlar > Cron Zamanlamaları" kısmından 10 dakika veya haftalık gibi WordPress'te varsayılan olarak bulunmayan özel aralıklar oluşturabilirsiniz.
Ancak unutulmamalıdır ki, WP-Cron sadece siteye bir ziyaretçi geldiğinde çalışır. Eğer siteniz çok düşük trafikliyse, bu eklenti ayarlarını yapsanız bile görevler aksayabilir. Bu gibi durumlarda eklentiyi sadece "görüntüleme ve düzenleme" amacıyla kullanıp, asıl tetiklemeyi sunucu düzeyindeki gerçek cron'a bağlamak en profesyonel çözümdür.
Gerçek bir Cron Job kurulumu yapmak için öncelikle WordPress'in sanal cron'unu devre dışı bırakıp sunucu düzeyinde tetikleyici oluşturmak en sağlıklı yöntemdir. Kurulum adımları şunlardır:
WP-Cron'u Kapatma: wp-config.php dosyanızı açın ve /* That's all, stop editing! */ satırından hemen önce şu kodu ekleyin:
define('DISABLE_WP_CRON', true);
Sunucu Paneline Giriş: cPanel üzerinden "Cron Jobs" (Cron İşleri) sayfasına gidin.
Zamanlama Belirleme: "Common Settings" kısmından (Örneğin her 15 dakikada bir çalışacak şekilde) zamanlamayı seçin.
Komutu Yazma: "Command" alanına şu formatta bir komut girin:
wget -q -O - https://siteniz.com/wp-cron.php?doing_wp_cron >/dev/null 2>&1
Kaydetme: "Add New Cron Job" butonuna tıklayarak işlemi tamamlayın.
Bu kurulum sayesinde, sitenize ziyaretçi gelmese dahi sunucunuz her 15 dakikada bir WordPress'e "bekleyen işlerini yap" emri gönderecektir. Bu yöntem, sunucu kaynaklarını (PHP workers) yormadan görevlerin %100 doğrulukla çalışmasını garanti altına alır.
Aktif olan cron görevlerini görüntülemek, sistemdeki olası tıkanıklıkları teşhis etmek için kritik bir adımdır. cPanel'de bu işlemi "Cron İşleri" sayfasının en altında bulunan "Mevcut Cron İşleri" (Current Cron Jobs) tablosundan yapabilirsiniz. Burada hangi komutun, hangi zaman aralığında çalıştığı açıkça listelenir.
WordPress tarafında ise WP Crontrol eklentisi ile görüntüleme yapmak çok daha detaylı veriler sunar. "Hook" sütununda görevin adını (örneğin wp_update_plugins), "Sonraki Çalıştırma" sütununda ise görevin ne kadar süre sonra tetikleneceğini görebilirsiniz. Eğer bir görevin yanında "Şimdi çalıştır" seçeneği çıkıyorsa, bu o görevin manuel olarak da tetiklenebileceğini gösterir. Görevleri görüntülerken "Yok" (None) yazan bir eylem görürseniz, bu o kancanın bağlı olduğu bir fonksiyonun olmadığını, yani görevin boş çalıştığını gösterir; bu tür gereksiz görevleri ayıklamak performans artışı sağlar.
Sistemde artık ihtiyaç duyulmayan veya hatalı çalışan görevleri silmek, sunucu yükünü hafifletir ve temiz bir yapı sağlar. cPanel'de bir cron görevini silmek için, mevcut işler listesindeki ilgili satırın sağ tarafında bulunan "Delete" (Sil) butonuna basmanız ve çıkan onay ekranını kabul etmeniz yeterlidir. Bu işlem kalıcıdır ve komut bir daha çalıştırılmaz.
WordPress eklentisi (WP Crontrol) kullanıyorsanız, listedeki herhangi bir etkinliğin üzerine geldiğinizde çıkan "Sil" bağlantısını kullanabilirsiniz. Özellikle sildiğiniz eklentilerden kalan "yetim" (orphan) cron olaylarını temizlemek sitenizin veritabanı performansını artırır. Ancak dikkatli olunmalıdır; WordPress çekirdeğine (core) ait olan wp_version_check veya wp_scheduled_delete gibi kritik görevleri silmek, sitenizin güncellenmesini ve çöp kutusu yönetimini bozabilir. Sadece ne işe yaradığından emin olduğunuz görevleri silmelisiniz.
Web siteniz büyüdükçe veya ihtiyaçlarınız değiştikçe mevcut cron görevlerinin çalışma sıklığını değiştirmeniz gerekebilir. cPanel üzerinde bir görevi revize etmek için, ilgili görevin yanındaki "Edit" (Düzenle) butonuna tıklanır. Burada zamanlama ayarları (Dakika, Saat vb.) veya komut satırı (Command) güncellenebilir. Örneğin, günde bir kez yedek alan sisteminizi trafiğin artması nedeniyle 12 saatte bir olacak şekilde revize edebilirsiniz.
WordPress içerisinde ise bir cron olayını revize etmek için WP Crontrol eklentisindeki "Düzenle" seçeneği kullanılır. "Cron Olayını Değiştir" sekmesi açıldığında, o görevin hangi kanca ile çalışacağını ve ne kadar sürede bir tekrarlanacağını değiştirebilirsiniz. Revize işlemi yapıldıktan sonra "Etkinliği Güncelle" butonuna basarak yeni ayarları kaydedebilirsiniz. Özellikle kaynak yoğunluğu yüksek olan eklentilerin (Örn: önbellek temizleme) çalışma sıklığını azaltmak, sunucu üzerindeki baskıyı hafifletmek için harika bir revize örneğidir.
Cron Job, web sunucusunda belirli zamanlarda otomatik olarak çalıştırılması planlanan görevlerdir. Web siteniz için önemlidir çünkü yedekleme, güncelleme kontrolü ve zamanlanmış yazıların yayınlanması gibi tekrarlayan işleri otomatize ederek zaman kazandırır, insan hatasını önler ve sitenizin performansını artırır.
WP-Cron (WordPress Cron), sadece birisi web sitenizi ziyaret ettiğinde tetiklenen sanal bir sistemdir. Gerçek sunucu cron'u ise doğrudan barındırma hesabınızda (cPanel vb.) ayarlanır ve site trafiğinden bağımsız olarak belirlenen zaman geldiğinde %100 çalışır. Düşük trafikli siteler için gerçek cron çok daha güvenilirdir.
cPanel üzerinde bulunan 'Common Settings' (Ortak Ayarlar) bölümü, kullanıcılara hazır zaman şablonları sunar. Örneğin "Günde Bir Kez", "Saatte Bir Kez" veya "Haftada Bir Kez" gibi seçenekleri tek tıklamayla seçerek karmaşık dakika/saat ayarları yapmadan hızlıca zamanlama tanımlamanızı sağlar.
cPanel Cron Jobs sayfasındaki "Cron Email" bölümüne bir e-posta adresi tanımlayarak bildirim alabilirsiniz. Cron başarıyla çalıştığında veya bir hata oluşup çalışmadığında, sistem otomatik olarak belirlediğiniz adrese bilgilendirme e-postası göndererek sizi sürecin durumu hakkında haberdar eder.
En yaygın olarak üç farklı format kullanılır: 1. php /yol/dosya.php (Dosyayı doğrudan PHP ile çalıştırır), 2. wget http://site.com/sayfa.php (Dosyayı bir URL üzerinden çağırır), 3. lynx –dump http://site.com/sayfa.php. Genellikle ilk yöntem (doğrudan PHP yolu) sunucu kaynaklarını en verimli kullanan yöntemdir.
Evet, hosting paketinizin türüne göre sınırlar bulunur. Genellikle bireysel hosting hizmetlerinde minimum 30 dakikada bir, reseller (bayi) hesaplarında 20 dakikada bir, kurumsal hostinglerde ise 10 dakikada bir cron tanımlanabilir. Bu limitlerin altında yapılan çok sık girişler sistem tarafından otomatik olarak silinebilir.
Bu eklentiyle; planlanmış tüm cron olaylarının listesini, hangi kancanın (hook) çalıştığını, bir sonraki planlanan çalışma zamanını, kancaya iletilen argümanları ve eylemler arasındaki zaman aralığını (tekrarlanma sıklığını) görebilirsiniz.
Bu sorun genellikle WP-Cron'un site ziyareti almadığı için tetiklenmemesinden kaynaklanır. Eğer o saatte kimse sitenize girmediyse, WordPress cron'u çalıştıramaz ve zamanlanan yazı kaçırılır. Bu durumu çözmek için sunucu düzeyinde (cPanel) gerçek bir cron oluşturmak kesin çözümdür.
WordPress içerisinde WP Ayarları -> Cron Zamanlamaları sekmesine giderek "Dahili Ad", "Aralık Saniye" (Örn: 10 dakika için 600) ve "Görüntüleme Adı" alanlarını doldurup "Cron Zamanlaması Ekle" butonuna basarak varsayılan saatlik/günlük dışındaki özel aralıklarınızı tanımlayabilirsiniz.
Eğer bir eklenti (örneğin önbellek temizleme eklentisi) çok sık çalışıp sunucuyu yoruyorsa veya yedekleme işlemleri trafiğin en yoğun olduğu saatte gerçekleşiyorsa, performans optimizasyonu yapmak için bu görevlerin çalışma sıklığını veya saatini düzenlemelisiniz.
Özellikle "wp_" ön ekiyle başlayan WordPress çekirdek görevlerini silerken çok dikkatli olmalısınız. Ancak daha önce sildiğiniz ama veritabanında kalıntı bırakmış eski eklentilere ait kancaları (hooks) tespit ederseniz, bunları silmek veritabanını rahatlatır ve siteyi hızlandırır.
Bu ön ekler, ilgili cron görevinin WooCommerce eklentisi tarafından oluşturulduğunu gösterir. Örneğin stok güncellemeleri veya sipariş e-postalarının kuyruğa alınması gibi işlemler bu kancalar üzerinden zamanlanır.
Argümanlar, cron görevi çalıştırıldığında ilgili fonksiyona iletilen özel verilerdir. Çoğu standart görev için bu bölüm boştur; ancak belirli bir kullanıcı ID'si veya belirli bir gönderi için çalışan görevlerde burada teknik parametreler yer alabilir.
Genellikle hayır; ancak çok büyük bir veritabanı yedeği alma veya binlerce resim optimize etme gibi ağır bir görevi, trafiğin en yoğun olduğu anda manuel olarak tetiklerseniz sunucuda anlık kasılmalara veya yavaşlamalara neden olabilirsiniz.
Yol genellikle /home/kullaniciadi/public_html/ ile başlar. Bu yolu cPanel Dosya Yöneticisi'ne girerek, ilgili dosyanın bulunduğu klasörün en üstündeki dizin yolundan veya hosting firmanızın sağladığı bilgilerden tam olarak öğrenebilirsiniz.
Temel düzeyde cPanel kullanımı veya WordPress eklenti yönetimi bilgisi yeterlidir. Ancak karmaşık fonksiyonlar tetiklemek istiyorsanız PHP ve Linux komut satırı bilgisi gerekebilir. Standart kullanıcılar için hazır eklentiler ve panel arayüzleri bu süreci oldukça kolaylaştırır.
Komutun başına php yazdığınızda sunucunun varsayılan sürümü çalışır. Eğer siteniz özel bir sürüm (Örn: PHP 8.1) gerektiriyorsa, komutu /usr/local/bin/ea-php81 /home/... gibi tam yol belirterek yazmanız daha sağlıklı olacaktır.
Eğer her şeyin yolunda olduğundan eminseniz ve e-posta almak istemiyorsanız, komutun sonuna >/dev/null 2>&1 ekleyerek çıktıların sistem tarafından "çöpe" atılmasını sağlayabilir ve e-posta gönderimini engelleyebilirsiniz.
Çünkü varsayılan olarak her sayfa yüklemesinde çalışır. Siteye her saniye onlarca kişinin girdiği bir senaryoda, sunucu sürekli wp-cron.php dosyasını tetiklemeye çalışır, bu da PHP çalışanlarının (workers) kilitlenmesine ve sitenin yavaşlamasına neden olur.
Hayır, temel mantık aynıdır. Ancak Litespeed gibi sunucular özel önbellekleme sistemleri kullandığı için, cron ile tetiklenen "cache purge" (önbellek temizleme) işlemleri sitenin her zaman en güncel sürümünün sunulmasını sağlar.
SEO süreklilik ve hız ister. Cron Job sayesinde site haritasının otomatik güncellenmesi, kırık linklerin taranması ve düzenli içerik yayınlanması gibi unsurlar hatasız işler. Bu da Google'ın sitenizi "kaliteli ve bakımlı" olarak sınıflandırmasını sağlar.
CLI (Komut Satırı Arayüzü) çok daha hızlıdır ve grafik arayüzünün (GUI) sunamadığı derinlikte verileri (Örn: Bir görevin hafıza kullanımı) görmenize imkan tanır. Ayrıca toplu işlemler yapmak için geliştiricilere büyük kolaylık sağlar.
Statik HTML sitelerde PHP gibi bir sunucu tarafı dili çalışmadığı için doğrudan Cron Job işlevleri kısıtlıdır. Ancak sunucu düzeyinde periyodik olarak dosyaları taşımak veya yedeklemek için yine de Cron Job kullanılabilir.
Tam olarak bir hata değildir ancak o görevin bağlı olduğu bir fonksiyonun çalışmadığı anlamına gelir. Bu genellikle silinen bir eklentiden kalan artıklar yüzünden olur. Bu görevleri temizlemek sitenin daha "hafif" çalışmasını sağlar.
mysqldump -u kullanici -p'sifre' veritabani_adi > /yol/yedek.sql komutunu bir cron görevine bağlayarak, istediğiniz zaman aralıklarında veritabanınızın yedeğini otomatik olarak SQL dosyası şeklinde kaydedebilirsiniz.
Her gün onlarca içerik paylaşılan bir haber veya e-ticaret siteniz varsa, site haritasının (sitemap.xml) periyodik olarak güncellenmesi Google'ın yeni sayfaları keşfetme hızını artıracağı için şiddetle önerilir.
WordPress'in sanal cron'u bir PHP çalışanı tüketir. Eğer gerçek cron kullanırsanız, bu yükü sunucu düzeyine taşırsınız; böylece ziyaretçilerinize hizmet veren PHP çalışanlarının sayısı azalmaz ve site performansınız düşmez.
Evet, genellikle güvenilirdirler. Eğer hosting firmanız cron izni vermiyorsa veya çok kısıtlıysa, bu harici servisleri sitenizin wp-cron.php URL'sini pinglemek için kullanabilirsiniz.
Teknik SEO'nun bir sanat olduğunu belirten Zeki Ersin Yıldırım, özellikle yüksek trafikli WordPress sitelerinde WP-Cron'un mutlaka devre dışı bırakılıp gerçek bir sunucu cron'una geçilmesini performansın "altın kuralı" olarak nitelendirir.
Evet, Seojen.com olarak sunduğumuz "Teknik SEO" ve "Sunucu Optimizasyonu" hizmetleri kapsamında, sitenizin cron yapılandırmasını profesyonelce yapıyor, performans tıkanıklıklarını gideriyor ve sitenizin %100 otonom çalışmasını sağlıyoruz.
Yorum Yap